Αποτελεί η «πράσινη» ανάπτυξη διέξοδο απο την κρίση;


Σχετικό άρθρο

Το παιχνίδι της πράσινης ανάπτυξης (υπό συνθήκες κρίσης)
Ημερομηνία δημοσίευσης: 14/11/2010

Υπό συνθήκες οικονομικής κρίσης, το περιβάλλον μπορεί να είναι ο μεγάλος χαμένος της υπόθεσης για ευνόητους λόγους. Από την άλλη αν το περιβάλλον προσεχθεί και αναδειχθεί σε μείζον αναπτυξιακό κριτήριο, μπορεί να είναι το μεγάλο κερδισμένο στοίχημα, που θα τονώσει την ανταγωνιστικότητα, θα φέρει προστιθέμενη αξία στο παραγόμενο εγχώριο προϊόν και θα προσφέρει πολλές νέες θέσεις εργασίας.

Ευτυχώς ή δυστυχώς, η «πράσινη ανάπτυξη» ακούγεται πολύ τώρα τελευταία. Αν ρωτήσεις όμως τι ακριβώς είναι η συγκεκριμένη ανάπτυξη, ελάχιστοι είναι αυτοί που μπορούν να δώσουν μια συνεκτική απάντηση. Οι περισσότεροι θα τραυλίσουν κάτι στομφώδες, ενώ άλλοι θα σκίσουν τα ρούχα τους με φράσεις όπου οπωσδήποτε θα περιέχονται οι λέξεις «ανανεώσιμες πηγές ενέργειας». Αυτό, όμως δεν είναι κατ’ εμέ ούτε πράσινο, ούτε αναπτυξιακό. Όχι γιατί οι ΑΠΕ, όπως και η εξοικονόμηση ενέργειας, δεν θα αποτελέσουν την αιχμή του δόρατος, αλλά γιατί η βιώσιμη αναπτυξιακή διαδικασία σημαίνει πολλά περισσότερα από ένα «ναι στις ΑΠΕ ή στην εξοικονόμηση».

Σημαίνει θεσμικές μεταρρυθμίσεις, δράσεις σε όλους τους τομείς και άξονες της κοινωνίας και οικονομίας, σημαίνει ανάδειξη των περιβαλλοντικών υπηρεσιών σε τομείς όπως η διαχείριση προστατευόμενων περιοχών και η διαφύλαξη των φυσικών πόρων, σημαίνει ορισμό στιβαρών κριτηρίων αξιολόγησης επενδυτικών προσπαθειών ώστε να προκρίνονται τα πραγματικά πράσινα έργα έναντι των «μαύρων», σημαίνει καινοτομία και ανάπτυξη εγχώριων δεξιοτήτων-διεργασιών και προϊόντων, σημαίνει πάνω απ’ όλα μια ανάγκη για συνέχιση των πράσινων δράσεων ανεξάρτητα της αλλαγής των κομμάτων στην εξουσία και ως εκ τούτου σημαίνει πως το «πράσινο» πρέπει να γίνει κοινό αίτημα της μεγάλης κρίσιμης μάζας των πολιτών, να αγκαλιαστεί δηλαδή από τους πολίτες και να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τους εκάστοτε κυβερνώντες.

Το στοίχημα είναι να πετύχουμε τη διάχυση της σημασίας των πράσινων αναπτυξιακών επιλογών σε όλους τους πολίτες, ειδικά τώρα που οι πολίτες έχουν αρχίσει να κατανοούν τη σημασία του περιβάλλοντος και το ρόλο που μπορεί να παίξει στα οικονομικά δεδομένα της χώρας. Να εκπαιδεύσουμε, να συζητήσουμε, να απαιτήσουμε να περιβληθούν όλες οι διαδικασίες για την πράσινη ανάπτυξη (όπως για όλες οι διαδικασίες γενικώς) με μια ασπίδα διαφάνειας-ουσιαστικής διαβούλευσης-επαρκούς αιτιολόγησης-συμμετοχικής διαδικασίας στη λήψη κρίσιμων αποφάσεων, εάν τελικά επιθυμούμε να δημιουργήσουμε μια μαζική «entente cordiale» υπέρ της κατοχύρωσης του περιβάλλοντος ως κομβικού σημείου στην αναπτυξιακή πορεία της χώρας. Θα πρέπει να δημιουργήσουμε -όλοι όσοι μετέχουμε στο «παιχνίδι της πράσινης ανάπτυξης»- τις κατάλληλες συνθήκες ώστε από ένα σημείο και μετά το τρένο να πηγαίνει μόνο του, φουλ προς την βιωσιμότητα!

Δυστυχώς σήμερα, φοβάμαι ότι υπό το φόβο ή/και την αφορμή του μνημονίου και των πολιτικών αλλαγών κινδυνεύουμε να εκτραπούμε της πορείας που δειλά-δειλά αρχίσαμε να βαδίζουμε προς τη «περιβαλλοντική και οικονομική βιωσιμότητα». Για παράδειγμα, το μνημόνιο ζητά επίσπευση διαδικασιών και απλοποίηση των περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων για κάθε είδους επενδύσεις. Αυτό, δεν είναι απαραίτητα κακό, ιδίως αν μαζί με την επίσπευση των αδειοδοτήσεων οριστούν και αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια για τα έργα. Κινήσεις, όμως, σαν το «fast-track» που διέπονται από λογική «βασιλικότερη του βασιλέως» μας πηγαίνουν σε αντίθετη κατεύθυνση και απειλούν να υποβαθμίσουν την έννοια της «περιβαλλοντικής προστασίας» σε ένα «πάρεργο» που υποτίθεται καθυστερεί την ανάπτυξη. Επιπλέον στο ίδιο πλαίσιο, οι νεοπαγείς καλλικρατικοί ΟΤΑ και οι προσφάτως εκλεγμένοι τοπικοί άρχοντες καλούνται να σηκώσουν ένα μεγάλο μέρος της ευθύνης για το πρασίνισμα των πολιτικών δράσεων, χωρίς δυστυχώς να υπάρχει κάποιο εχέγγυο ικανό να πιστοποιήσει πως πράγματι οι νεοεκλεγμένοι περιφερειάρχες και δήμαρχοι θα καταπιαστούν σοβαρά με τα περιβαλλοντικά ζητήματα και δεν θα αναλωθούν στις συνήθεις και απολύτως ελληνικές πολωτικές κινήσεις που εξαντλούνται σε έργα βιτρίνας και τακτοποίησης «ημετέρων».

Φαίνεται πως οι αντικειμενικές πολιτικές συνθήκες δεν είναι αρκετά ώριμες για την επίτευξη του στρατηγικού στόχου εγκαθίδρυσης του περιβάλλοντος στην κορυφή των αναπτυξιακών διεργασιών. Δεν έχουμε, όμως, τη δυνατότητα να χάσουμε και αυτό το τρένο. Θα διαπράξουμε ένα μεγάλο και ίσως καθοριστικό πολιτικό λάθος που θα καταστήσει τη χώρα όμηρο των business as usual πρακτικών ανάπτυξης και των ξεπερασμένων rooms-to-let επιλογών. Από την άλλη, εννοείται πως δεν πρέπει να περιμένουμε ή να ελπίζουμε στην έλευση κάποιων «πεφωτισμένων ηγετών» που θα οδηγήσουν την χώρα ως δια μαγείας στην πράσινη ανάπτυξη. Σας πληροφορώ πως ακόμα και αν το καταφέρουν θα ακολουθήσουν άλλοι, λιγότερο «πεφωτισμένοι», που θα φροντίσουν να ακυρώσουν στην πράξη το πρασίνισμα των πολιτικών.

Ο κύριος ρόλος στην προσπάθεια να περάσουμε το περιβάλλον στο αναπτυξιακό DNA ανήκει σε εμάς τους πολίτες. Όσοι πραγματικά νοιαζόμαστε για την «εν Ελλάδι πράσινη ανάπτυξη» θα πρέπει να απαιτήσουμε ακόμα περισσότερο θεσμικές αλλαγές και πλήρη διαφάνεια, αποκέντρωση στη λήψη αποφάσεων και συλλογικές ενέργειες, να απαιτήσουμε διάχυση της έννοιας στην κοινωνία, ακόμα και αν αργήσουμε μερικά χρόνια. Καλύτερα να πάμε σιγά, σταθερά και να προχωρήσουμε πολύ, παρά να πατήσουμε γκάζι και να βγούμε εκτός δρόμου στην πρώτη δύσκολη στροφή!

Έργο δύσκολο, αλλά όχι ακατόρθωτο!

Αχιλλέας Πληθάρας, περιβαλλοντολόγος
(πηγή: http://www.avgi.gr/ )
Advertisements
This entry was posted in Θέματα Περιβάλλοντος. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s